Piekarnia, warsztat lakierniczy, szklarnia czy hala produkcyjna zużywają gaz w zupełnie innej skali niż dom jednorodzinny. Za większym poborem idzie większy gazomierz, cięższa armatura i dodatkowe urządzenia, które muszą znaleźć bezpieczne miejsce. Typowa szafka 60 × 60 cm, sprawdzona przy domowym liczniku G4, w takim punkcie po prostu się nie zmieści. Jak podejść do doboru obudowy, żeby nie skończyło się przeróbkami na budowie?

Czym punkt gazowy dla firmy różni się od domowego?

W domu zwykle wystarcza gazomierz miechowy G4 lub G6 o rozstawie przyłączy 130 mm. U odbiorców komercyjnych pracują przemysłowe gazomierze miechowe, rotorowe, a przy dużych przepływach także turbinowe. Różnicę dobrze widać na przykładach z oferty Sorbex: miechowy G16 ma rozstaw 280 mm, G25 – 335 mm przy przyłączu DN50, a G65 – aż 500 mm przy DN80.

Do tego dochodzi zwykle reduktor (gdy przyłącze pracuje na średnim ciśnieniu), filtr, zawór odcinający oraz urządzenia do rejestracji i przesyłu danych. Każdy z tych elementów zajmuje miejsce i wymaga dostępu serwisowego. Przegląd typów liczników zawiera artykuł popularne rodzaje gazomierzy.

Gazomierz rotorowy w szafce – na co uważać?

Gazomierze rotorowe są zwarte i przy zbliżonym przepływie zajmują mniej miejsca niż przemysłowe liczniki miechowe. Przykładowo model Delta Compact G25 ma rozstaw 121 mm w wersji gwintowanej i 171 mm w kołnierzowej. To wygodne przy projektowaniu obudowy, ale nie zwalnia z kilku zasad. Producenci przeznaczają takie liczniki do pomiaru gazu przefiltrowanego, dlatego przed gazomierzem montuje się filtr. Licznik nie może przenosić naprężeń z rurociągu, a pozycję pracy i kierunek przepływu określa instrukcja konkretnego modelu. Wiele rotorów ma też komory olejowe z wziernikami, które trzeba widzieć bez demontażu.

Gazomierze turbinowe są bardziej wymagające: reagują na zaburzenia przepływu i zwykle potrzebują odcinków prostych o długości wskazanej przez producenta. Dlatego trafiają częściej do stacji pomiarowych lub wydzielonych pomieszczeń niż do typowej szafki.

Czy wiesz, że…?

Gazomierz rotorowy mierzy objętość metodą wyporową – każdy obrót tłoków przenosi ściśle określoną porcję gazu. Według producentów takich liczników ich metrologia nie zależy od warunków zabudowy, więc można je montować bez odcinka prostego przed gazomierzem. Właśnie dlatego tak dobrze sprawdzają się w zwartych punktach pomiarowych.

Co musi zmieścić się w obudowie?

Zanim padnie pytanie o wymiar szafki, warto spisać pełną zawartość punktu. Zazwyczaj są to:

  • zawór odcinający na wejściu oraz armatura przed i za licznikiem,
  • reduktor z zabezpieczeniami, jeśli gaz dopływa pod średnim ciśnieniem,
  • filtr gazu chroniący reduktor i gazomierz,
  • sam gazomierz z kołnierzami lub łącznikami,
  • przelicznik objętości albo rejestrator impulsów z modułem komunikacji,
  • wolna przestrzeń na klucze, demontaż licznika i odczyt.

Rolę filtra wyjaśnia tekst filtry do gazu w instalacji gazowej, a korzyści z rejestracji danych opisuje poradnik o zdalnym odczycie gazu. Sam pomiar gabarytów licznika to za mało. Obudowa musi pozwolić na wymianę gazomierza bez rozbierania połowy instalacji, co dobrze ilustruje artykuł o tym, jak dobrać wymiary skrzynki gazowej.

Materiał, posadowienie i kolor

Na zewnątrz sprawdzają się obudowy ze stali ocynkowanej lakierowanej proszkowo, z laminatu, z tworzywa SMC o odporności mechanicznej IK10 oraz z aluminium. W miejscach narażonych na wilgoć i agresywne środowisko dobrze wypada szafka gazowa nierdzewna. Przemysłowa armatura swoje waży, dlatego wolnostojący punkt potrzebuje solidnej podstawy – różnice między rozwiązaniami omawia porównanie stojak czy postument do skrzynki gazowej. Jeśli punkt stoi przy reprezentacyjnym wejściu do biurowca, można dobrać skrzynkę gazową w kolorze elewacji.

Gotowy punkt czy szafka na wymiar?

Gdy w obiekcie potrzeba kilku liczników G4 lub G6, na przykład dla wynajmowanych lokali, najprostszym wyborem są gotowe punkty gazowe na 1, 2, 3 i więcej gazomierzy – w ofercie Sorbex znajdują się modele marek WEBA, WOJTEX i Incobex. Przy liczniku przemysłowym gotowa obudowa rzadko pasuje idealnie. Wtedy lepiej skorzystać z formularza wyceny skrzynki gazowej na wymiar, w którym podaje się wymiary, sposób montażu (natynkowy, podtynkowy, wolnostojący), materiał, rodzaj dachu, kolor RAL, okno rewizyjne i ewentualny postument.

Formalności, o których warto pamiętać

Typ gazomierza, ciśnienie i lokalizację punktu określają warunki przyłączenia wydane przez operatora sieci oraz projekt instalacji. Gazomierz zwykle dostarcza i plombuje operator, ale w większych zakładach zdarzają się układy pomiarowe należące do odbiorcy, więc zakres dostawy warto ustalić na starcie. Tam też trzeba sprawdzić wymagania co do miejsca ustawienia szafki – ogólne zasady przybliża tekst o tym, co przepisy mówią o lokalizacji szafki gazowej.

Najczęstsze pytania i odpowiedzi

Jaka skrzynka zmieści gazomierz G16 lub G25?

Zależy to od rozstawu przyłączy i armatury. Przy rozstawie 280-335 mm oraz reduktorze i filtrze obudowa jest wyraźnie większa od domowej, często wykonywana na wymiar.

Czy gazomierz rotorowy można zamontować w szafce na zewnątrz?

Tak, jeśli dopuszcza to producent. Karty katalogowe podają zakres temperatur otoczenia – dla części modeli od −30 do +60°C.

Gdzie umieścić przelicznik objętości gazu?

Zwykle w tej samej obudowie, przy gazomierzu. Trzeba przewidzieć miejsce na urządzenie, przewody czujników i ewentualną antenę modemu.

Z jakiego materiału wybrać szafkę dla zakładu?

Na zewnątrz najczęściej ze stali ocynkowanej lakierowanej proszkowo, SMC lub laminatu. W trudnych warunkach dobrze sprawdza się stal nierdzewna.

Czy w jednej obudowie zmieści się kilka gazomierzy?

Tak. Dostępne są punkty na kilka liczników, a przy nietypowych zestawach obudowę można zamówić na wymiar. Więcej na ten temat w tekście o skrzynkach gazowych na 2-6 gazomierzy.